مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۹۶۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2965, Divan e Shams

ای بُرده اختیارم، تو اختیارِ مایی

من شاخِ زعفرانم، تو لاله زارِ مایی

گفتم: غَمَت مرا کُشت، گفتا چه زَهره دارد؟ 

غم این قدر نداند، کآخر تو یار مایی؟

من باغ و بوستانم، سوزیده خزانم

باغِ مرا بخندان، کآخر بهارِ مایی

گفتا: تو چنگِ مایی، وَندَر تَرنگِ مایی

پس چیست زاریِ تو، چون در کنارِ مایی؟

گفتم: ز هر خیالی، دردِ سَرَست ما را

گفتا: بِبُر سَرش را، تو ذوالفقارِ مایی

سَر را گرفته بودم، یعنی که در خمارم

گفت ار چه در خماری، نی در خمارِ مایی

گفتم: چو چرخِ گردان، والَله که بی‌قرارم

گفت: ار چه بی‌قراری، نی بی‌قرارِ مایی

شِکّر لبش بگفتم، لب را گَزید، یعنی

آن راز را نهان کُن، چون رازدارِ مایی

ای بلبل سحرگَه، ما را بپرس گَه گَه

آخر تو هم غریبی، هم از دیارِ مایی

تو مرغِ آسمانی، نی مرغِ خاکدانی

تو صیدِ آن جهانی، وز مَرغزارِ مایی

از خویش نیست گشته، وز دوست هست گشته

تو نورِ کردگاری، یا کردگارِ مایی

از آب و گِل بزادی، در آتشی فتادی

سود و زیان یکی دان، چون در قمارِ مایی

اینجا دویی(۱) نگنجد، این ما و تو چه باشد؟

این هر دو را یکی دان، چون در شمارِ مایی

خاموش کُن، که دارد هر نکته تو جانی

مسپار جان به هر کَس، چون جانسپارِ مایی

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت شماره ۳۳۴۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 3340

هر دَمی پُر می‌شوی، تی می‌شوی

پس بدانکه در کفِ صُنعِ ویی

چشمْ‌بند از چشم، روزی که رَود

صُنع از صانع چه سان شیدا شود

چشم ‌داری تو، به چشمِ خود نِگر

مَنگر از چشمِ سفیهی بی‌خبر

گوش داری تو، به گوشِ خود شنو

گوشِ گولان را چرا باشی گرو؟

بی ز تقلیدی، نظر را پیشه کن

هم برایِ عقلِ خود اندیشه کن

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۳۳۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2330, Divan e Shams

بر نَطع(۲) پیادستم، من اسپ نمی‌خواهم

من مات(۳) توام ای شه، رخ(۴) بر رخ من برنه

ای یوسف عیسی دم، با زر غم و بی‌زر غم

پیش آر تو جام جم، والله که تویی سرَدِه(۵)

زان می که از او سینه صافی است چو آیینه

پیش آر و مده وعده بر شنبه و پنجشنبه

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۹۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1795, Divan e Shams

درسوختم این دَلق(۶) را، ردّ و قبولِ خلق را

گو سرد شو این بوالعلا(۷)، گو خشم گیر آن بوالحسن

گر تو مُقامرزاده‌ای(۸)، در صرفه چون افتاده‌ای؟

صرفه گری رسوا بُوَد، خاصه که با خوبِ خُتَن(۹)

صد جان فدایِ یارِ من، او تاجِ من، دستارِ(۱۰) من

جنّت ز من غیرت برد، گر در رَوَم در گولخَن(۱۱)

۱۶ نکته کلیدی برنامه گنج حضور 

۱- زندگی از درون به بیرون هست، نه از بیرون به درون. 

اول مرکز ما در درون عوض می شود. بعد، وضعیت های 

بیرونی به صورت انعکاس مرکز ما در بیرون عوض می شوند.

۲- اگر رویداد بد و مخربی برای من یا جمع ما در بیرون 

می افتد، انعکاس مرکز من یا ما در بیرون است. چاره کار 

این است که هر کسی مسئولیت کیفیت هشیاری خودش را در 

این لحظه به عهده گیرد و مرکزش را اصلاح کند و با صدور 

انرژی مخرب سبب تقویت مرکز آلوده خودش و دیگران نشود. 

ما نباید فرداً و جمعاً از سایه خودمان برمیم و یا با آن بجنگیم 

و آن را بزرگتر و مخربتر کنیم.

۳- یکی از مهمترین ترفندها یا حیله های من ذهنی که با عینک 

همانیدگی ها همراه با قضاوت و مقاومت اجرا می کند، این است 

که به ما بباوراند که رویداد مخرب بیرونی سایه یا انعکاس مرکز 

من یا ما نیست و با ابزار ملامت آن را گردن دشمن ذهنی ساخته 

خودش بیاندازد. به این ترتیب به افسانه خودش چیزی اضافه کند 

و یا آن را محکمتر کند.

۴- در زیر فکرهای ما گنجی هست و ما با تندتند فکرکردن فقط 

گنج را پنهان می کنیم. 

۵- وقتی ما ناظر و شاهد افکارمان باشیم خواهیم دانست که ما 

تولید کننده افکارمان هستیم نه خود فکر. 

۶- وقتی ما در مثلث هوشیاری جسمی هستیم، چون مقاومت و قضاوت 

بر اساس دانش ذهنی و افکار شرطی شده داریم، جلوی قضاوت خدا

 در این لحظه که بر اساس خرد کل است و اتفاق این لحظه را ایجاد 

می کند، می گیریم و قضاوت می کنیم.

۷- نورافکن روی خودمان باشد. غالب اوقات، ناآگاهانه، دیگران زیر 

نورافکن ما هستند و من ذهنی ما درست شدن وضعیت بیرونی را 

منوط به تغییر دیگران، عوامل و علت های بیرونی می داند نه مرکز ما. 

این طرز فکر حیله جاافتاده من ذهنی است و ما آن را غالباً، مورد 

سئوال یا بازبینی قرار نمی دهیم.

۸- شناسایی (و پذیرش) مساوی با آزادی است.

۹- اتفاقات برای خوشبخت کردن یا بدبخت کردن ما نمی افتند. 

اتفاقات می افتند تا ما را از خواب فکر ها و دردها بیدار کنند. 

اتفاقات را قانون قضا تعیین می کند. اگر از شدت همانیدگی، رویدادها 

ما را از بین نبرند، سبب شناسایی همانیدگی ها، رها کردن آنها، آزادی 

از سلطه این جهان و بیداری معنوی خواهند شد.

۱۰- با شناسایی آنچه که نیستیم (همانیدگی ها) به شناسایی آنچه 

که هستیم،(هشیاری اولیه، جنس اصلی مان) خواهیم رسید.

 

۱۱- بهترین دعایی که می توانیم برای خودمان و دیگر انسانها 

بکنیم: خداوندا همهء ما انسانها را از من ذهنی نجات بده و به 

هشیاری حضور خودت زنده کن.

۱۲- دست از تغییر و عوض کردن دیگران برداریم. وقتی خودمان 

تغییر کنیم دنیای اطرافمان هم تغییر می کند.

۱۳- تغییر از من آغاز و در دیگران اجرا میشود. 

۱۴- منظور اصلی ما از آمدن به این دنیا این است که به بی نهایت 

و ابدیت خدا زنده شویم.

۱۵- هر بار که تسلیم می شویم و فضا را باز می کنیم، قسمتی از 

من ذهنی به وسیله « کن فکان » یا « بشو و می شود » خدا یا زندگی

ساییده می شود. همآهنگ با این تغییر فضای درون بازتر می شود. 

بنابراین هشیاری جسمی کمتر می شود و هشیاری حضور خودش را 

هشیارانه، تثبیت و برقرار می کند. 

۱۶- من ذهنی، ذهن یا فعالیّت ذهنی (فکر کردن) بدون ناظر است. 

برای شناسایی و متلاشی کردن آن باید کن فکان، از طریق ناظر 

ذهن بودن به کار بیفتد. کوچک ترین فعالیت ذهنی نظیر عوض کردن 

خود به زور، مقاومت، ستیزه، قضاوت، کار « بشو و می شود » را 

فلج، عقیم و بی نتیجه می کند. پس از بیداری نسبی و انداختن برخی 

همانیدگی ها، ممکن است، فکرهای شرطی شده مربوط به آنها در ذهن 

ما جریان داشته باشند. برای زدودن و پاک کردن آنها نظارت بر آنها به 

صورت حضور ناظر، کافی است. دست زدن به کارهای متداول ذهنی نظیر 

مقاوت، قضاوت و به زور اراده ذهنی انداختن آنها سبب قویتر شدن و 

دیرپایی آنها خواهد شد.

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 12

گفت از بانگ و عَلالایِ(۱۲) سگان

هیچ واگردد ز راهی کاروان

یا شب مهتاب از غوغایِ سگ

سُست گردد بدر را در سَیر تگ(۱۳)

مه فشانَد نور و سگ عوعو کند

هر کسی بر خلقتِ خود می‌تند

هر کسی را خدمتی داده قضا

در خورِ آن، گوهرش در ابتلا

چونکه نگذارد سگ آن نعرهٔ سَقَم(۱۴)

من مَهَم، سَیرانِ(۱۵) خود را چون هِلَم(۱۶)؟

چونکه سرکه سرکِگی(۱۷) افزون کند

پس شِکَر را واجب افزونی بود

قهر سرکه، لطف همچون انگبین

کین دو باشد رُکنِ هر اِسکَنجبین(۱۸)

انگبین گر پای کم آرد(۱۹) ز خَل(۲۰)

آید آن اسکنجبین اندر خَلَل(۲۱)

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت شماره ۱۳۳۳

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 1333

دل نَهادم بر امیدت منِ سَلیم(۲۲)

پس چرا بِربُود سیل از من گِلیم؟

گفت: او از اهل و خویشانت نَبود*

خود ندیدی تو سپیدی، او کَبود؟

چونکه دندانِ تو کِرمش دَر فِتاد

نیست دندان، برکَنَش(۲۳) ای اُوستاد

تا که باقیِ تن نگردد زار اَزو

گرچه بود آنِ تو، شو بیزار اَزو

گفت: بیزارم ز غیرِ ذاتِ تو

غیر نبود آنکه او شد ماتِ تو

تو هَمی دانی که چونم(۲۴) با تو من

بیست چندانم که با باران چمن

زنده از تو، شاد از تو عایلی(۲۴)

مُغتذی(۲۶) بی واسطه و بی حایلی

متّصل نِی، منفصل نِی، ای کمال

بلکه بی چون و چگونه و اِعتلال(۲۷)

ماهیانیم و تو دریایِ حیات

زنده‌ایم از لطفت ای نیکو صَفات

تو نَگُنجی در کنارِ فکرتی

نَی به معلولی قرین، چون علّتی

پیش اَزین طوفان و بعد از این مَرا

تو مُخاطَب بوده‌ای در ماجَرا

با تو می‌گفتم، نه با ایشان، سخن

ای سُخن‌ْبخشِ نو و آنِ کُهن

نَی که عاشق روز و شب گوید سخن

گاه با اَطْلال(۲۸) و گاهی با دِمَن(۲۹)

روی با اَطلال کرده، ظاهراً

او که را می‌گوید آن مِدْحت(۳۰)؟ که را؟

شُکر، طوفان را کنون بگماشتی

واسطهٔ اَطلال را برداشتی

زآنکه اَطلالِ لَئیم(۳۱) و بَد بُدند

نِی ندایی، نِی صدایی می‌زدند

من چنان اَطلال خواهم در خَطاب

کَز صدا چون کوه واگوید جواب

تا مُثنّا(۳۲) بشنوم من نامِ تو**

عاشقم بَر نامِ جانْ آرامِ(۳۳) تو

هر نَبی، زآن دوست دارد کوه را

تا مُثنّا بشنود نامِ تو را

آن کُه پستِ مثالِ سَنْگلاخ(۳۴)

موش را شاید، نه ما را در مُناخ(۳۵)

من بگویم، او نگردد یارِ من

بی صَدا(۳۶) مانَد دَمِ گفتارِ من

با زمین، آن بهْ که هَموارش کنی

نیست همدم، با قدم، یارش کنی

گفت: ای نوح اَر تو خواهی جمله را

حشر گردانم، بر آرم از ثَری(۳۷)

بَهر کنعانی، دلِ تو نَشکَنم

لیک از احوال، آگه می‌کنم

گفت: نَی نَی، راضیم که تو مرا

هم کنی غرقه، اگر باید تو را

هر زمانم غرقه می‌کن، من خوشم

حُکمِ تو جان است، چون جان می‌کَشَم

نَنْگرم کَس را و گر هم بِنگرم

او بهانه باشد و، تو مَنْظَرم

عاشقِ صُنعِ تواَم در شکر و صبر

عاشقِ مصنوع کِی باشم چو گَبر؟

عاشقِ صُنعِ خدا با فَر بود

عاشقِ مصنوعِ او کافر بود

* قرآن کریم، سوره هود(۱۱)، آیه ۴۶و۴۵

Quran, Sooreh Hud(#11), Line #45,46

« وَنَادَىٰ نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ 

الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ »(۴۵)

« نوح پروردگارش را ندا داد: اى پروردگار من، پسرم 

از خاندان من بود و وعده تو حق است و نيرومندترين 

حكم‌كنندگان تو هستى.»

« قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ۖ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ ۖ فَلَا تَسْأَلْنِ 

مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۖ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ »(۴۶)

« گفت: اى نوح، او از خاندان تو نيست، او عملى است ناصالح. 

از سر ناآگاهى از من چيزى مخواه. برحذر مى‌دارم تو را كه از 

مردم نادان باشى.»

** قرآن کریم، سوره رعد(۱۳)، آیه ۲۸

Quran, Sooreh Ar-R'ad(#13), Line #28

«…أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ »

«…آگاه باشيد كه دلها به ياد خدا آرامش مى‌يابد.»

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 97

رو به دریا، کار برناید به جو

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۸۰۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1802, Divan e Shams

تا آب باشد پیشوا گردان بود این آسیا

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۶۱۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 616

ما کمان و تیراندازش خداست

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۷۲۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 728, Divan e Shams

خفیه صد جان می دهد دلدار و پیدا می کشد

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۳۱۴۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 3146

صبر کن، اَلْصَّبْرُ مِفتاحُ الْفَرَج

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۹۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1795, Divan e Shams

صرفه گری رسوا بود خاصه که با خوب ختن

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۶۵۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 652, Divan e Shams

محبوس تو را از تک زندان نرهاند

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۰۳۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3039

بر تبسم های شیر ایمن مباش

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۷۷۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 770

عمر بی توبه همه جان کندن است

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۰۸۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1085, Divan e Shams

همه عمر خار باشد چو بر دو یار باشد

(۱) دویی: جدایی و دوگانگی، دوتا بودن

(۲) نَطع: صفحه شطرنج

(۳) مات: سرگردان، حیران

(۴) رُخ: روی، چهره

(۵) سَردِه: ساقی

(۶) دَلق: خرقه، پوستین، جامه درویشی

(۷) بوالعلا و بوالحسن: اشخاص نامعیّن

(۸) مُقامرزاده‌: فرزند شخص قمارباز

(۹) خُتَن: شهری در ترکستان چین که زیبارویان آن معروف بودند.

(۱۰) دستار: شال که دور سر ببندند، دستمال

(۱۱) گولخَن: گرمخانه حمّام، آتشخانه حمّام

(۱۲) عَلالا: آواز بلند، بانگ، شور و غوغا

(۱۳) تَگ: دو، تاخت، تیزی در رفتار

(۱۴) سَقَم: بیماری

(۱۵) سَیران: سیر و گردش

(۱۶) هِلَم: ترک گویم، فرو گذارم، از مصدر هِلیدن

(۱۷) سرکِگی: ترشی

(۱۸) اِسکَنجبین: معرب سرکَنگبین (سرکه + انگبین) سکنجبین 

(۱۹) پای کم آوردن: کم آمدن

(۲۰) خَل: سرکه

(۲۱) خَلَل: سستی، نقصان و خرابی پای کم آوردن: کم آمدن

(۲۲) سَلیم: ساده دل

(۲۳) بَرکندن: کندن، از ریشه درآوردن.

(۲۴) چونم: چگونه ام

(۲۵) عایل: نیازمند، درویش

(۲۶) مُغتذی: غذاخورنده، غذاخور 

(۲۷) اِعتلال: بیمار شدن و بهانه آوردن 

(۲۸) اَطْلال: جمع طَلَل به معنی باقیمانده ویرانه. در اینجا کنایه از 

آثار و پدیده های جهان هستی است.

(۲۹) دِمَن: جمع دِمْنَه به معنیِ آثار خانه

(۳۰) مِدْحت: مدح، ستایش

(۳۱) لَئیم: پست

(۳۲) مُثنّا: مکرّر، دوباره

(۳۳) جانْ آرام: آرام بخش

(۳۴) سَنْگلاخ: زمین پُرسنگ، سنگستان

(۳۵) مُناخ: محلِّ اقامت

(۳۶) صَدا: انعکاس صوت

(۳۷) ثَری: خاک، خاکِ مرطوب

*************************************

تمام اشعار برنامه بر اساس فرمت سایت گنج نما برای جستجوی آسان

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۹۶۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2965, Divan e Shams

ای برده اختیارم تو اختیار مایی

من شاخ زعفرانم تو لاله زار مایی

گفتم غمت مرا کشت گفتا چه زهره دارد؟ 

غم این قدر نداند کآخر تو یار مایی؟

من باغ و بوستانم سوزیده خزانم

باغ مرا بخندان کآخر بهار مایی

گفتا تو چنگ مایی وندر ترنگ مایی

پس چیست زاری تو چون در کنار مایی؟

گفتم ز هر خیالی درد سرست ما را

گفتا ببر سرش را تو ذوالفقار مایی

سر را گرفته بودم یعنی که در خمارم

گفت ار چه در خماری نی در خمار مایی

گفتم چو چرخ گردان والله که بی‌قرارم

گفت ار چه بی‌قراری نی بی‌قرار مایی

شکر لبش بگفتم لب را گزید یعنی

آن راز را نهان کن چون رازدار مایی

ای بلبل سحرگه ما را بپرس گه گه

آخر تو هم غریبی هم از دیار مایی

تو مرغ آسمانی نی مرغ خاکدانی

تو صید آن جهانی وز مرغزار مایی

از خویش نیست گشته وز دوست هست گشته

تو نور کردگاری یا کردگار مایی

از آب و گل بزادی در آتشی فتادی

سود و زیان یکی دان چون در قمار مایی

اینجا دویی نگنجد این ما و تو چه باشد؟

این هر دو را یکی دان، چون در شمار مایی

خاموش کن که دارد هر نکته تو جانی

مسپار جان به هر کس چون جانسپار مایی

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت شماره ۳۳۴۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 3340

هر دمی پر می‌شوی تی می‌شوی

پس بدانکه در کف صنع ویی

چشم‌بند از چشم روزی که رود

صنع از صانع چه سان شیدا شود

چشم ‌داری تو به چشم خود نگر

منگر از چشم سفیهی بی‌خبر

گوش داری تو به گوش خود شنو

گوش گولان را چرا باشی گرو؟

بی ز تقلیدی نظر را پیشه کن

هم برای عقل خود اندیشه کن

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۳۳۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2330, Divan e Shams

بر نطع پیادستم من اسپ نمی‌خواهم

من مات توام ای شه رخ بر رخ من برنه

ای یوسف عیسی دم با زر غم و بی‌زر غم

پیش آر تو جام جم والله که تویی سرده

زان می که از او سینه صافی است چو آیینه

پیش آر و مده وعده بر شنبه و پنجشنبه

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۹۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1795, Divan e Shams

درسوختم این دلق را رد و قبول خلق را

گو سرد شو این بوالعلا گو خشم گیر آن بوالحسن

گر تو مقامرزاده‌ای در صرفه چون افتاده‌ای؟

صرفه گری رسوا بود خاصه که با خوب ختن

صد جان فدای یار من او تاج من دستار من

جنت ز من غیرت برد گر در روم در گولخن

۱۶ نکته کلیدی برنامه گنج حضور 

۱- زندگی از درون به بیرون هست، نه از بیرون به درون. 

اول مرکز ما در درون عوض می شود. بعد، وضعیت های 

بیرونی به صورت انعکاس مرکز ما در بیرون عوض می شوند.

۲- اگر رویداد بد و مخربی برای من یا جمع ما در بیرون 

می افتد، انعکاس مرکز من یا ما در بیرون است. چاره کار 

این است که هر کسی مسئولیت کیفیت هشیاری خودش را در 

این لحظه به عهده گیرد و مرکزش را اصلاح کند و با صدور 

انرژی مخرب سبب تقویت مرکز آلوده خودش و دیگران نشود. 

ما نباید فرداً و جمعاً از سایه خودمان برمیم و یا با آن بجنگیم 

و آن را بزرگتر و مخربتر کنیم.

۳- یکی از مهمترین ترفندها یا حیله های من ذهنی که با عینک 

همانیدگی ها همراه با قضاوت و مقاومت اجرا می کند، این است 

که به ما بباوراند که رویداد مخرب بیرونی سایه یا انعکاس مرکز 

من یا ما نیست و با ابزار ملامت آن را گردن دشمن ذهنی ساخته 

خودش بیاندازد. به این ترتیب به افسانه خودش چیزی اضافه کند 

و یا آن را محکمتر کند.

۴- در زیر فکرهای ما گنجی هست و ما با تندتند فکرکردن فقط 

گنج را پنهان می کنیم. 

۵- وقتی ما ناظر و شاهد افکارمان باشیم خواهیم دانست که ما 

تولید کننده افکارمان هستیم نه خود فکر. 

۶- وقتی ما در مثلث هوشیاری جسمی هستیم، چون مقاومت و قضاوت 

بر اساس دانش ذهنی و افکار شرطی شده داریم، جلوی قضاوت خدا

 در این لحظه که بر اساس خرد کل است و اتفاق این لحظه را ایجاد 

می کند، می گیریم و قضاوت می کنیم.

۷- نورافکن روی خودمان باشد. غالب اوقات، ناآگاهانه، دیگران زیر 

نورافکن ما هستند و من ذهنی ما درست شدن وضعیت بیرونی را 

منوط به تغییر دیگران، عوامل و علت های بیرونی می داند نه مرکز ما. 

این طرز فکر حیله جاافتاده من ذهنی است و ما آن را غالباً، مورد 

سئوال یا بازبینی قرار نمی دهیم.

۸- شناسایی (و پذیرش) مساوی با آزادی است.

۹- اتفاقات برای خوشبخت کردن یا بدبخت کردن ما نمی افتند. 

اتفاقات می افتند تا ما را از خواب فکر ها و دردها بیدار کنند. 

اتفاقات را قانون قضا تعیین می کند. اگر از شدت همانیدگی، رویدادها 

ما را از بین نبرند، سبب شناسایی همانیدگی ها، رها کردن آنها، آزادی 

از سلطه این جهان و بیداری معنوی خواهند شد.

۱۰- با شناسایی آنچه که نیستیم (همانیدگی ها) به شناسایی آنچه 

که هستیم،(هشیاری اولیه، جنس اصلی مان) خواهیم رسید.

 

۱۱- بهترین دعایی که می توانیم برای خودمان و دیگر انسانها 

بکنیم: خداوندا همهء ما انسانها را از من ذهنی نجات بده و به 

هشیاری حضور خودت زنده کن.

۱۲- دست از تغییر و عوض کردن دیگران برداریم. وقتی خودمان 

تغییر کنیم دنیای اطرافمان هم تغییر می کند.

۱۳- تغییر از من آغاز و در دیگران اجرا میشود. 

۱۴- منظور اصلی ما از آمدن به این دنیا این است که به بی نهایت 

و ابدیت خدا زنده شویم.

۱۵- هر بار که تسلیم می شویم و فضا را باز می کنیم، قسمتی از 

من ذهنی به وسیله « کن فکان » یا « بشو و می شود » خدا یا زندگی

ساییده می شود. همآهنگ با این تغییر فضای درون بازتر می شود. 

بنابراین هشیاری جسمی کمتر می شود و هشیاری حضور خودش را 

هشیارانه، تثبیت و برقرار می کند. 

۱۶- من ذهنی، ذهن یا فعالیّت ذهنی (فکر کردن) بدون ناظر است. 

برای شناسایی و متلاشی کردن آن باید کن فکان، از طریق ناظر 

ذهن بودن به کار بیفتد. کوچک ترین فعالیت ذهنی نظیر عوض کردن 

خود به زور، مقاومت، ستیزه، قضاوت، کار « بشو و می شود » را 

فلج، عقیم و بی نتیجه می کند. پس از بیداری نسبی و انداختن برخی 

همانیدگی ها، ممکن است، فکرهای شرطی شده مربوط به آنها در ذهن 

ما جریان داشته باشند. برای زدودن و پاک کردن آنها نظارت بر آنها به 

صورت حضور ناظر، کافی است. دست زدن به کارهای متداول ذهنی نظیر 

مقاوت، قضاوت و به زور اراده ذهنی انداختن آنها سبب قویتر شدن و 

دیرپایی آنها خواهد شد.

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 12

گفت از بانگ و علالای سگان

هیچ واگردد ز راهی کاروان

یا شب مهتاب از غوغای سگ

سست گردد بدر را در سیر تگ

مه فشاند نور و سگ عوعو کند

هر کسی بر خلقت خود می‌تند

هر کسی را خدمتی داده قضا

در خور آن گوهرش در ابتلا

چونکه نگذارد سگ آن نعره سقم

من مهم سیران خود را چون هلم؟

چونکه سرکه سرکگی افزون کند

پس شکر را واجب افزونی بود

قهر سرکه لطف همچون انگبین

کین دو باشد رکن هر اسکنجبین

انگبین گر پای کم آرد ز خل

آید آن اسکنجبین اندر خلل

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت شماره ۱۳۳۳

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 1333

دل نهادم بر امیدت من سلیم

پس چرا بربود سیل از من گلیم؟

گفت او از اهل و خویشانت نبود*

خود ندیدی تو سپیدی او کبود؟

چونکه دندان تو کرمش در فتاد

نیست دندان برکنش ای اوستاد

تا که باقی تن نگردد زار ازو

گرچه بود آن تو شو بیزار ازو

گفت بیزارم ز غیر ذات تو

غیر نبود آنکه او شد مات تو

تو همی دانی که چونم با تو من

بیست چندانم که با باران چمن

زنده از تو شاد از تو عایلی

مغتذی بی واسطه و بی حایلی

متصل نی منفصل نی ای کمال

بلکه بی چون و چگونه و اعتلال

ماهیانیم و تو دریای حیات

زنده‌ایم از لطفت ای نیکو صفات

تو نگنجی در کنار فکرتی

نی به معلولی قرین چون علتی

پیش ازین طوفان و بعد از این مرا

تو مخاطب بوده‌ای در ماجرا

با تو می‌گفتم نه با ایشان سخن

ای سخن‌بخش نو و آن کهن

نی که عاشق روز و شب گوید سخن

گاه با اطلال و گاهی با دمن

روی با اطلال کرده ظاهراً

او که را می‌گوید آن مدحت؟ که را؟

شکر طوفان را کنون بگماشتی

واسطه اطلال را برداشتی

زآنکه اطلال لئیم و بد بدند

نی ندایی نی صدایی می‌زدند

من چنان اطلال خواهم در خطاب

کز صدا چون کوه واگوید جواب

تا مثنا بشنوم من نام تو**

عاشقم بر نام جان آرام تو

هر نبی زآن دوست دارد کوه را

تا مثنا بشنود نام تو را

آن که پست مثال سنگلاخ

موش را شاید نه ما را در مناخ

من بگویم او نگردد یار من

بی صدا ماند دم گفتار من

با زمین آن به که هموارش کنی

نیست همدم با قدم یارش کنی

گفت ای نوح ار تو خواهی جمله را

حشر گردانم بر آرم از ثری

بهر کنعانی دل تو نشکنم

لیک از احوال آگه می‌کنم

گفت نی نی راضیم که تو مرا

هم کنی غرقه اگر باید تو را

هر زمانم غرقه می‌کن من خوشم

حکم تو جان است چون جان می‌کشم

ننگرم کس را و گر هم بنگرم

او بهانه باشد و تو منظرم

عاشق صنع توام در شکر و صبر

عاشق مصنوع کی باشم چو گبر

عاشق صنع خدا با فر بود

عاشق مصنوع او کافر بود

* قرآن کریم، سوره هود(۱۱)، آیه ۴۶و۴۵

Quran, Sooreh Hud(#11), Line #45,46

« وَنَادَىٰ نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ 

الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ »(۴۵)

« نوح پروردگارش را ندا داد: اى پروردگار من، پسرم 

از خاندان من بود و وعده تو حق است و نيرومندترين 

حكم‌كنندگان تو هستى.»

« قَالَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ۖ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ ۖ فَلَا تَسْأَلْنِ 

مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۖ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ »(۴۶)

« گفت: اى نوح، او از خاندان تو نيست، او عملى است ناصالح. 

از سر ناآگاهى از من چيزى مخواه. برحذر مى‌دارم تو را كه از 

مردم نادان باشى.»

** قرآن کریم، سوره رعد(۱۳)، آیه ۲۸

Quran, Sooreh Ar-R'ad(#13), Line #28

«…أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ »

«…آگاه باشيد كه دلها به ياد خدا آرامش مى‌يابد.»

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 97

رو به دریا کار برناید به جو

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۸۰۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1802, Divan e Shams

تا آب باشد پیشوا گردان بود این آسیا

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۶۱۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 616

ما کمان و تیراندازش خداست

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۷۲۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 728, Divan e Shams

خفیه صد جان می دهد دلدار و پیدا می کشد

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۳۱۴۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 3146

صبر کن الصبر مفتاح الفرج

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۹۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1795, Divan e Shams

صرفه گری رسوا بود خاصه که با خوب ختن

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۶۵۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 652, Divan e Shams

محبوس تو را از تک زندان نرهاند

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۰۳۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3039

بر تبسم های شیر ایمن مباش

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۷۷۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 770

عمر بی توبه همه جان کندن است

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۰۸۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1085, Divan e Shams

همه عمر خار باشد چو بر دو یار باشد

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۴۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1745, Divan e Shams

فضول گشته‌ام امروز، جنگ می جویم

منوش(۱) نکته مستان که یاوه(۲) می گویم

تنا، بسوز چو هیزم، که از تو سیر شدم

دلا، برو تو ز پیشم، تو را نمی‌جویم

لگن نهاد خیالش به چشمهء چشمم

بهانه کرد کز این آب جامه می شویم

بگفتمش که: به خونابه جامه چون شویی؟

بگفت: خون همه زان سوست و من از این سویم

به سویِ تو همه خون است و سویِ من همه آب

نه قبطیم، که در این نیل موسوی خویم

 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۳۴۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2346, Divan e Shams

مَکُن رازِ مَرا ای جان فَسانه

شنیدستی مَجالِسْ بِالأَمانَه

« موانع مَنِ ذهنی من: وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی، که به نظر 

من نمی گذارند، من در این لحظه زندگی کنم و اگر آن موانع رفع شوند، زندگی 

من شروع می شود.»

« مسایل مَنِ ذهنی من: وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی که خودشان 

را به من به صورت گره ذهنی یا مساله ارائه می کنند و من نمی خواهم یا اصلاً 

نمی توانم برای حل آنها کاری کنم.»

« دشمنان مَنِ ذهنی من: اشخاص و یا وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی، 

که به نظر من فعالانه در پایین آوردن کیفیت زندگی من یا محروم کردن من از زندگی 

می کوشند. من ذهنی برای بقا، از آنها به صورت قطب استفاده می کند و انرژی 

مخرب ایجاد میکند.»

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۳۴۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1344, Divan e Shams

دمِ او جان دهدت رو ز نَفَخْتُ(۳) بپذیر

کارِ او کُنْ فَیَکُون ‌ست، نه موقوفِ علل

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۵۵۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 550

چون ز زنده مرده بیرون می‌کند

نفسِ زنده سوی مرگی می‌تند

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۲۱۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 1211

شرع بهرِ دفعِ شَرّ رایی زند

دیو را در شیشهٔ حجّت کند

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۹۲۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 921

دیده ما چون بسی علّت دروست

رو فنا کُن دید خود در دید دوست

دید ما را دید او نِعْمَ الْعِوَض

یابی اندر دید او کل غَرَض 

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۵۵۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 557

روی نفس مطمئنّه در جسد

زخم ناخن های فکرت(۴) می‌کشد

فکرتِ بَد ناخنِ پُر زهر دان

می‌خراشد در تَعَمُّق(۵) روی جان

تا گشاید عقدهٔ اِشکال را

در حَدَث(۶) کرده ست زرین بیل را

عقده را بگشاده گیر ای مُنْتَهی(۷)

عقده یی سخت ست بر کیسهٔ تهی

در گشادِ عقده‌ها گشتی تو پیر

عقدهٔ چندی دگر بگشاده گیر

عقده‌یی که آن بر گلوی ماست سخت

که بدانی که خَسی(۸) یا نیک‌بخت؟

حَلِّ این اِشکال کُن، گر آدمی

خرج این کُن دَم، اگر آدم‌ دمی

حدِّ اَعیان(۹) و عَرَض(۱۰) دانسته گیر

حدِّ خود را دان، که نبود زین گزیر

چون بدانی حدِّ خود زین حد گُریز

تا به بی‌حد در رسی ای خاکْ‌بیز(۱۱)

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۹۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 94

گفتم آخر آینه از بهرِ چیست؟

تا بداند هر کسی کو چیست و کیست؟

آینهٔ آهن(۱۲) برای پوستهاست

آینهٔ سیمایِ جان، سنگی‌ْ بهاست

آینهٔ جان نیست اِلّا رویِ یار

رویِ آن یاری که باشد زآن دیار

گفتم: ای دل آینهٔ کُلّی(۱۳) بجو

رَوْ به دریا، کار بر ناید به جُو

زین طلب بنده به کویِ تو رسید

دردْ، مریم را به خُرمابُن(۱۴) کَشید*

دیدهٔ تو چون دلم را دیده شد

شد دلِ نادیده، غرقِ دیده شد 

آینهٔ کُلّی تو را دیدم اَبَد

دیدم اندر چشمِ تو، من نقشِ خَود

گفتم: آخر خویش را من یافتم

در دو چشمش، راهِ روشن یافتم

گفت وَهمَم(۱۵): کان خیالِ توست هان

ذاتِ خود را از خیالِ خود بدان

نقش من از چشم تو آواز داد

که منم تو، تو منی در اتحاد

* قرآن کریم، سوره مريم (۱۹)، آیه ۲۳

Quran, Sooreh Maryam(#19), Line #23

« فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَىٰ جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَٰذَا 

وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا »

« درد زاييدن او را به سوى تنه درخت خرمايى كشانيد. گفت: اى 

كاش پيش از اين مرده بودم و از يادها فراموش شده بودم.»

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۵۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 1500

چه عجب که سِرّ ز بد پنهان کنی

این عجب که سِرّ ز خود، پنهان کنی

کار، پنهان کن تو از چشمانِ خَود

تا بُوَد کارَت سلیم از چشمِ بَد

خویش را تسلیم کن بر دامِ مُزد

وانگه از خود بی ز خود چیزی بدزد

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۹۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3496

 بر صدف آید ضرر نی بر گوهر 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۴۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 497

 چون نباشد قوتی پرهیز به 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۷۲۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 724

 تا نمیری نیست جان کندن تمام

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۲۸۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 2897

 نعمت آرد غفلت و شکر انتباه 

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۴۱۱۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 4112

 مرع غافل می خورد دانه ز دام

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۴۰۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 1407

 دانه کمتر خور مکن چندین رفو 

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۲۷۲۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 2725

 صبر و خاموشی جذوب رحمت است 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۹۰۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1905, Divan e Shams

اگر تو عاشقی غم را رها کن 

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۳۱۴۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 3147

 هست با هر خوب یک لالای زشت 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۷۷۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 771, Divan e Shams

 ره آسمان درون است پر عشق را بجنان

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1400, Divan e Shams

 هیچ طبیبی ندهد بی مرضی حب و دوا 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۳۰۵۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 3058, Divan e Shams

  مباش در قفسی و کناره بامی 

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۲۹۰۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 2909

 احتما کن احتما ز اندیشه ها 

مولوی، دیوان شمس، رباعی شمارهٔ ۱۸۱۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Robaaiaat)# 1815, Divan e Shams

 هر چیز که در جستن آنی، آنی 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1404, Divan e Shams

 کار مرا چو او کند کار دگر چرا کنم؟  

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۳۴۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1344, Divan e Shams

 کار او کن فیکون است نه موقوف علل 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۱۹۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2198, Divan e Shams

 جمله خشم از کبر خیزد واز تکبر پاک شو 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۴۴۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 441, Divan e Shams

 هر چند مفلسم نپذیرم عقیق خرد 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۸۳۳

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1832, Divan e Shams

 باغ که بی تو سبز شد دی بدهد سزای او 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1400, Divan e Shams

 رحمت حق آب بود، جز که به پستی نرود 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۳۷۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 378

این جهان دامست و دانه‌ ش آرزو

در گریز از دام ها روی آر زو

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۶۵۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1658, Divan e Shams

عاشقم، از عاشقان نگریختم

وز مَصاف ای پهلوان، نگریختم

حمله بردم سوی شیران همچو شیر

همچو روبه از میان نگریختم

قصدِ بامِ آسمان می داشتم

از میانِ نردبان نگریختم

چونکه من دارو بدم هر درد را

از صُداعِ این و آن نگریختم

هیچ دیدی دارو کز دردی گریخت؟

داروَم من، همچنان نگریختم

پیروِ پیغامبران بودم به جان

من ز تهدیدِ خَسان نگریختم

زنده کوشم در شکارِ زندگی

زنده باشم، چون ز جان نگریختم

   

چشمِ تیراندازش آنگه یافتم

که ز تیرِ خَرکمان نگریختم

زخمِ تیغ و تیرِ من منصور شد

چون که از زخمِ سِنان نگریختم

  

بحرِ قندم، از تُرُش باکیم نیست

سودمندم، از زیان نگریختم

شمسِ تبریزی چو آمد آشکار

ز آشکارا و نهان نگریختم

قرآن کریم، سوره بلد(۹۰)، آیه ۱۲-۱

Quran, Sooreh Al-Balad(#90), Line #1-12

لَا أُقْسِمُ بِهَٰذَا الْبَلَدِ (١)

قسم به اين شهر.

وَأَنْتَ حِلٌّ بِهَٰذَا الْبَلَدِ (٢)

و تو در اين شهر سكنا گرفته‌اى.

وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ (٣)

و قسم به پدر و فرزندانى كه پديد آورد،

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ (۴)

كه آدمى را در رنج و محنت بيافريده‌ايم،

أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ (۵)

آيا مى‌پندارد كه كس بر او چيره نگردد؟

يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا (۶)

مى‌گويد: مالى فراوان را تباه كردم.

أَيَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ (٧)

آيا مى‌پندارد كه كسى او را نديده است؟

أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ (٨)

آيا براى او دو چشم نيافريده‌ايم؟

وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ (٩)

و يك زبان و دو لب؟

وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ (١٠)

و دو راه پيش پايش ننهاديم؟

فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ (١١)

و او در آن گذرگاه سخت قدم ننهاد.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ (١٢)

و تو چه دانى كه گذرگاه سخت چيست؟

(۱) منوش: مشنو (از مصدر نیوشیدن)

(۲) یاوه: مجازاً سخن بیهوده و بی معنی، شوخی بی مزه

(۳) نَفَخْتُ: دمیدم

(۴) فِکرَت: فکر، اندیشه

(۵) تَعَمُّق: دور اندیشی و کنجکاوی و دقت در امری

(۶) حَدَث: سرگین، مدفوع

(۷) مُنْتَهی: به پایان رسیده، کمال یافته

(۸) خَس: خار، خاشاک، پست و فرومایه

(۹) اَعیان: جمع عَین، در اینجا مراد جوهر است.

(۱۰) عَرَض: ماهیتی است که اگر موجود شود وجودش قائم به جوهر است، مانند رنگ و شکل و کمیت جسم که به جسم قائم است، [مقابل جوهر] آنچه قائم به غیر باشد.

(۱۱) خاکْ‌بیز: خاک بیزنده، (بیختن: الک کردن، غربال کردن)، کسی که خاک را غربال می کند.

(۱۲) آینهٔ آهن: صفحه های صیقلی آهن که در قدیم به جای آینه به کار می رفته است.

(۱۳) آینهٔ کُلّی: در اینجا اشاره به انسانهای رشد یافته و به کمال رسیده می باشد.

(۱۴) خُرمابُن: درخت خرما، نخل

(۱۵) وَهمَ: خیال، پندار، آن قسمت از مغز که تخیّل می کند.

*************************************

تمام اشعار برنامه بر اساس فرمت سایت گنج نما برای جستجوی آسان

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۷۴۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1745, Divan e Shams

فضول گشته‌ام امروز جنگ می جویم

منوش نکته مستان که یاوه می گویم

تنا بسوز چو هیزم که از تو سیر شدم

دلا برو تو ز پیشم تو را نمی‌جویم

لگن نهاد خیالش به چشمهء چشمم

بهانه کرد کز این آب جامه می شویم

بگفتمش که به خونابه جامه چون شویی؟

بگفت خون همه زان سوست و من از این سویم

به سوی تو همه خون است و سوی من همه آب

نه قبطیم که در این نیل موسوی خویم

 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۳۴۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2346, Divan e Shams

مکن راز مرا ای جان فسانه

شنیدستی مجالس بالأمانه

« موانع مَنِ ذهنی من: وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی، که به نظر 

من نمی گذارند، من در این لحظه زندگی کنم و اگر آن موانع رفع شوند، زندگی 

من شروع می شود.»

« مسایل مَنِ ذهنی من: وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی که خودشان 

را به من به صورت گره ذهنی یا مساله ارائه می کنند و من نمی خواهم یا اصلاً 

نمی توانم برای حل آنها کاری کنم.»

« دشمنان مَنِ ذهنی من: اشخاص و یا وضعیت های ساخته شده به وسیله من ذهنی، 

که به نظر من فعالانه در پایین آوردن کیفیت زندگی من یا محروم کردن من از زندگی 

می کوشند. من ذهنی برای بقا، از آنها به صورت قطب استفاده می کند و انرژی 

مخرب ایجاد میکند.»

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۳۴۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1344, Divan e Shams

دم او جان دهدت رو ز نفخت بپذیر

کار او کن فیکون ‌ست نه موقوف علل

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۵۵۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 550

چون ز زنده مرده بیرون می‌کند

نفس زنده سوی مرگی می‌تند

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۲۱۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 1211

شرع بهر دفع شر رایی زند

دیو را در شیشهٔ حجت کند

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۹۲۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 921

دیده ما چون بسی علت دروست

رو فنا کن دید خود در دید دوست

دید ما را دید او نعم العوض

یابی اندر دید او کل غرض 

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۵۵۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 557

روی نفس مطمئنه در جسد

زخم ناخن های فکرت می‌کشد

فکرت بد ناخن پر زهر دان

می‌خراشد در تعمق روی جان

تا گشاید عقدهٔ اشکال را

در حدث کرده ست زرین بیل را

عقده را بگشاده گیر ای منتهی

عقده یی سخت ست بر کیسهٔ تهی

در گشاد عقده‌ها گشتی تو پیر

عقدهٔ چندی دگر بگشاده گیر

عقده‌یی که آن بر گلوی ماست سخت

که بدانی که خسی یا نیک‌بخت؟

حل این اشکال کن گر آدمی

خرج این کن دم اگر آدم‌ دمی

حد اعیان و عرض دانسته گیر

حد خود را دان که نبود زین گزیر

چون بدانی حد خود زین حد گریز

تا به بی‌حد در رسی ای خاک‌بیز

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۹۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 94

گفتم آخر آینه از بهر چیست؟

تا بداند هر کسی کو چیست و کیست؟

آینهٔ آهن برای پوستهاست

آینهٔ سیمای جان سنگی‌ بهاست

آینهٔ جان نیست الا روی یار

روی آن یاری که باشد زآن دیار

گفتم ای دل آینهٔ کلی بجو

رو به دریا کار بر ناید به جو

زین طلب بنده به کوی تو رسید

درد مریم را به خرمابن کشید*

دیدهٔ تو چون دلم را دیده شد

شد دل نادیده غرق دیده شد 

آینهٔ کلی تو را دیدم ابد

دیدم اندر چشم تو من نقش خود

گفتم آخر خویش را من یافتم

در دو چشمش راه روشن یافتم

گفت وهمم کان خیال توست هان

ذات خود را از خیال خود بدان

نقش من از چشم تو آواز داد

که منم تو تو منی در اتحاد

* قرآن کریم، سوره مريم (۱۹)، آیه ۲۳

Quran, Sooreh Maryam(#19), Line #23

« فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَىٰ جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَٰذَا وَكُنْتُ

نَسْيًا مَنْسِيًّا »

« درد زاييدن او را به سوى تنه درخت خرمايى كشانيد. گفت: اى 

كاش پيش از اين مرده بودم و از يادها فراموش شده بودم.»

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۵۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 1500

چه عجب که سر ز بد پنهان کنی

این عجب که سر ز خود پنهان کنی

کار پنهان کن تو از چشمان خود

تا بود کارت سلیم از چشم بد

خویش را تسلیم کن بر دام مزد

وانگه از خود بی ز خود چیزی بدزد

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۹۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3496

 بر صدف آید ضرر نی بر گوهر 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۴۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 497

 چون نباشد قوتی پرهیز به 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۷۲۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 724

 تا نمیری نیست جان کندن تمام

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۲۸۹۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 2897

 نعمت آرد غفلت و شکر انتباه 

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۴۱۱۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 4112

 مرع غافل می خورد دانه ز دام

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۴۰۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # 1407

 دانه کمتر خور مکن چندین رفو 

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۲۷۲۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 2725

 صبر و خاموشی جذوب رحمت است 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۹۰۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1905, Divan e Shams

اگر تو عاشقی غم را رها کن 

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۳۱۴۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # 3147

 هست با هر خوب یک لالای زشت 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۷۷۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 771, Divan e Shams

 ره آسمان درون است پر عشق را بجنان

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1400, Divan e Shams

 هیچ طبیبی ندهد بی مرضی حب و دوا 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۳۰۵۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 3058, Divan e Shams

مباش در قفسی و کناره بامی 

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۲۹۰۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 2909

 احتما کن احتما ز اندیشه ها 

مولوی، دیوان شمس، رباعی شمارهٔ ۱۸۱۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Robaaiaat)# 1815, Divan e Shams

 هر چیز که در جستن آنی آنی 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1404, Divan e Shams

 کار مرا چو او کند کار دگر چرا کنم؟  

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۳۴۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1344, Divan e Shams

 کار او کن فیکون است نه موقوف علل 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۲۱۹۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2198, Divan e Shams

 جمله خشم از کبر خیزد واز تکبر پاک شو 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۴۴۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 441, Divan e Shams

 هر چند مفلسم نپذیرم عقیق خرد 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۸۳۳

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1832, Divan e Shams

 باغ که بی تو سبز شد دی بدهد سزای او 

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۴۰۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1400, Divan e Shams

 رحمت حق آب بود جز که به پستی نرود 

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۳۷۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # 378

این جهان دامست و دانه‌ ش آرزو

در گریز از دام ها روی آر زو

مولوی، دیوان شمس، غزل شمارهٔ ۱۶۵۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1658, Divan e Shams

عاشقم از عاشقان نگریختم

وز مصاف ای پهلوان نگریختم

حمله بردم سوی شیران همچو شیر

همچو روبه از میان نگریختم

قصد بام آسمان می داشتم

از میان نردبان نگریختم

چونکه من دارو بدم هر درد را

از صداع این و آن نگریختم

هیچ دیدی دارو کز دردی گریخت؟

داروم من همچنان نگریختم

پیرو پیغامبران بودم به جان

من ز تهدید خسان نگریختم

زنده کوشم در شکار زندگی

زنده باشم چون ز جان نگریختم

   

چشم تیراندازش آنگه یافتم

که ز تیر خرکمان نگریختم

زخم تیغ و تیر من منصور شد

چون که از زخم سنان نگریختم

  

بحر قندم از ترش باکیم نیست

سودمندم از زیان نگریختم

شمس تبریزی چو آمد آشکار

ز آشکارا و نهان نگریختم

قرآن کریم، سوره بلد(۹۰)، آیه ۱۲-۱

Quran, Sooreh Al-Balad(#90), Line #1-12

لَا أُقْسِمُ بِهَٰذَا الْبَلَدِ (١)

قسم به اين شهر.

وَأَنْتَ حِلٌّ بِهَٰذَا الْبَلَدِ (٢)

و تو در اين شهر سكنا گرفته‌اى.

وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ (٣)

و قسم به پدر و فرزندانى كه پديد آورد،

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ (۴)

كه آدمى را در رنج و محنت بيافريده‌ايم،

أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ (۵)

آيا مى‌پندارد كه كس بر او چيره نگردد؟

يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا (۶)

مى‌گويد: مالى فراوان را تباه كردم.

أَيَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ (٧)

آيا مى‌پندارد كه كسى او را نديده است؟

أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ (٨)

آيا براى او دو چشم نيافريده‌ايم؟

وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ (٩)

و يك زبان و دو لب؟

وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ (١٠)

و دو راه پيش پايش ننهاديم؟

فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ (١١)

و او در آن گذرگاه سخت قدم ننهاد.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ (١٢)

و تو چه دانى كه گذرگاه سخت چيست؟